CONSTANS
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1980
- Premiera: 1980. 09. 19
- Gatunek: Film psychologiczny, Film obyczajowy
- Dane techniczne: Barwny. 2597 m. 87 min.
Plenery: m. in. Łódź (przejście podziemne przy Dworcu Łódź-Fabryczna, ul. Narutowicza przy placu Dąbrowskiego), Indie.

- Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
- Galeria zdjęć (5)
Po ukończeniu technikum elektrycznego Witold odbywa służbę wojskową. Bierze udział w wysokogórskiej wspinaczce. W schronisku jeden z taterników z uznaniem wspomina jego ojca, który przed paru laty poniósł tragiczną śmierć w górach, wręcza mu też swą wizytówkę. Dzięki niej Witek po wyjściu z wojska otrzymuje atrakcyjną posadę w przedsiębiorstwie organizacji wystaw. Wkrótce wraz z całą ekipą wyjeżdża służbowo do Indii. Tam stwierdza, że jego szef, Mariusz, dopuszcza się machinacji w rozliczeniach dewizowych. W czasie wolnym od pracy Witek poznaje folklor, obyczaje, kulturę indyjską.
Po powrocie do kraju Witek rozmawia z kolegami, usiłuje zrozumieć powody przymykania oczu na nieczyste interesy Mariusza. Wskutek nagłej choroby matki, Witold udaje się do prowincjonalnego miasteczka, gdzie w szpitalu zastaje ją na łóżku ustawionym, z braku miejsc, w korytarzu. Jego interwencja w tej sprawie pozostaje bez rezultatu. Od pielęgniarki Grażyny dowiaduje się, że należało dać łapówkę. Matka tymczasem, świadoma, że nie ma dla niej ratunku, postanawia powrócić do domu. Wkrótce umiera.
Dzięki koledze z wojska, Stefanowi, Witold otrząsa się po stracie matki. Obaj udają się do Zakopanego na obóz kondycyjny przed planowaną wyprawą w Himalaje. Witold jednak zostaje stamtąd odwołany do pracy, gdyż firma ponownie wysyła go służbowo za granicę. Znów jest świadkiem nielegalnych transakcji Mariusza, namawiającego go w dodatku do współudziału w tym procederze. Witold kategorycznie od-rzuca ofertę. Z zemsty koledze urządzają mu w hotelu "kocówę".
W kraju Witold bezskutecznie usiłuje przemówić im do sumienia. Mariusz zaś nadal namawia go do udziału w swych kombinacjach. Napotykając na zdecydowany sprzeciw Witolda, poleca mu wykonanie robót w prywatnym domu wpływowej osobistości. Narażając się na skreślenie z listy osób wysyłanych do Kanady, Witold odmawia i zapowiada złożenie odwołania do Rady Zakładowej. Mariusz cynicznie lekceważy jego oświadczenie, a koledzy w dalszym ciągu odmawiają Witoldowi poparcia. Ktoś w szatni wyciąga mu z ubrania dwieście dolarów.
Przed wyruszeniem w Himalaje Witold i Stefan prowadzą forsowne treningi kondycyjne. Złożona z przedstawicieli dyrekcji zakładu oraz czynników społecznych, komisja odrzuca pretensje Witolda, choć zarazem zmienia decyzję w sprawie jego wyjazdu do Kanady; on jednak odmawia i prosi o urlop na planowaną przez siebie wyprawę w Himalaje. Mariusz wyraża zgodę, lecz i ten wyjazd do skutku nie dochodzi. Witold zostaje zatrzymany na lotnisku. Celnik znajduje w jego bagażu niezadeklarowaną kwotę dwustu dolarów...
Witold traci posadę. Nie opuszcza go tylko - przybyła do Warszawy na praktykę - Grażyna. Witold zarabia na życie myjąc okna w wieżowcach, to znów stercząc na wysoko zawieszonych rusztowaniach przy remontach starych budynków. Jako wolny słuchacz uczestniczy w wykładach z matematyki na politechnice. Profesor dostrzega jego uzdolnienia matema-tyczne i zachęca do podjęcia regularnych studiów, ale w zaistniałej sytuacji Witold sceptycznie ocenia swoje szansę. Kiedy któregoś dnia obtłukuje na rusztowaniu kruszącą się elewację, małe dziecko w pogoni za piłką trafia pod spadające odłamki gruzu. Rozlega się krzyk dziecka oraz rozpaczliwy krzyk Witolda.
Film, wspaniale przyjęty przez krytyków, którzy doszukiwali się w nim swoistej kontynuacji "Iluminacji". "W reżyserii nie ma śladów liryzmu ani afektacji, prosty, surowy styl, slużący celnemu zarysowaniu postaci i wydarzeń. (...) Obraz społeczeństwa (nie tylko polskiego) nazbyt łatwo usprawiedliwiającego egoizm (...) Wyobrażasz sobie, że świat zmieni się, jeśli znajdzie się jeden sprawiedliwy - mówi przyjazny Witoldowi człowiek. Witold tak uważa i myli się. Ale z tego błędu Zanussi stworzył najpiękniejszy ze swych filmów." - pisano w jednej z recenzji.
Ekipa
- Reżyseria: Krzysztof Zanussi
- Współpraca reżyserska: Anna Beata Bohdziewicz, Mariusz Malinowski, Maria Telenkiewicz
- Scenariusz: Krzysztof Zanussi
- Zdjęcia: Sławomir Idziak
- Współpraca operatorska: Jan Mogilnicki, Henryk Jedynak, Zbigniew Wiśniewski
- Zdjęcia specjalne: Andrzej Galiński (zdjęcia lotnicze)
- Scenografia: Tadeusz Wybult
- Współpraca scenograficzna: Maciej Maria Putowski, Stanisław Panfiłow, Joanna Lelanow
- Kostiumy: Magdalena Biedrzycka, Anna Biedrzycka
- Muzyka: Wojciech Kilar
- Wykonanie muzyki: Wielka Orkiestra Symfoniczna PRiTv (Katowice)
- Dyrygent: Jacek Kasprzyk
- Dźwięk: Wiesława Dembińska
- Współpraca dźwiękowa: Andrzej Lewandowski, Kazimierz Kucharski
- Montaż: Urszula Śliwińska
- Współpraca montażowa: Ewa Smal
- Charakteryzacja: Halina Sieńska
- Współpraca charakteryzatorska: Irena Bak
- Konsultacja: Krzysztof Byrski, Bohdan Cichocki, Andrzej Zawada
- Fotosy: Marian Hen
- Materiały archiwalne: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Kierownictwo produkcji: Tadeusz Drewno
- Współpraca produkcyjna: Tadeusz Lampka, Halina Słobodzin, Robert Lipiński, Zbigniew Żmigrodzki
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
- Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Materiały archiwalne: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Tadeusz Bradecki (Witold), Zofia Mrozowska (matka Witolda), Małgorzata Zajączkowska (pielęgniarka Grażyna), Cezary Morawski (Stefan, przyjaciel Witolda), Witold Pyrkosz (Mariusz, szef Witolda), Ewa Lejczak (dziewczyna), Jan Jurewicz (Włodek, kolega Witolda z pracy), Juliusz Machulski (kolega Witolda z pracy), Jacek Strzemżalski (kolega Witolda z pracy), Edward Żebrowski (profesor matematyki), Krystyna Bigelmajer, Kazimierz Borowiec, Leszek Cichy, K Cielecki, Lucjan Dytrych (ksiądz), Wanda Elbińska, Monika Goździk, Tadeusz Grabowski, J Holnicki-Szul, Andrzej Hudziak (młody lekarz), Stefania Iwińska, Stanisław Jaworski, Jerzy Kamieński, Helena Kowalczyk, Jan Krzyżanowski, Marek Litewka, Krzysztof Machowski, Jan Mogilnicki, Eugeniusz Priwieziencew (celnik), Jerzy Próchnicki, Alina Rostkowska, M Sienkiewicz, W Szalankiewicz, Krystyna Wachelko-Zaleska (celniczka), Jadwiga Colonna-Walewska, Józef Wasilewski, Krzysztof Wielicki, Emilia Ziółkowska, Krzysztof Żurek, Tom Alter, Stefan Szmidt (celnik; nie występuje w czołówce), Stefan Szramel (lekarz; nie występuje w napisach)
Nagrody filmowe
- 1980 - Krzysztof Zanussi Cannes (MFF)-nagroda Jury
- 1980 - Krzysztof Zanussi Cannes (MFF)-nagroda Jury Ekumenicznego
- 1980 - Krzysztof Zanussi Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda Specjalna Jury
- 1980 - Tadeusz Bradecki Koszalin (KSF "Młodzi i Film")-nagroda aktorska w wyniku plebiscytu publiczności
- 1981 - Krzysztof Zanussi Kartagena (MFF)-nagroda za scenariusz
- 1981 - Krzysztof Zanussi Panama (MFF)-Wielka Nagroda
Varia
- Utwór muzyczny: fragmenty utworów
Patrz także:
- 2009 - REWIZYTA























