filmpolski.pl: Film fabularny 1945-

BOŻA PODSZEWKA

Strona 1 z 2 Następna strona »
BOŻA PODSZEWKA - galeria
Galeria zdjęć (2)

"Boża podszewka" - dość późny debiut powieściowy Teresy Lubkiewicz-Urbanowicz, zaistniała najpierw jako krótkie opowiadanie, którego bohaterką autorka uczyniła swą matkę, Marię. Po jej śmierci wróciła do tego tekstu, zaczęła go rozbudowywać, by pisaniem o matce ukoić ból, zrozumieć jej dziwną naturę, poczucie wyobcowania i kompleksy, a wreszcie chorobę psychiczną. Wokół losów Marii zaczęły stopniowo rozrastać się zapamiętane z dzieciństwa obrazy rodzinnej Wileńszczyzny z początków wieku, magiczno-mistycznej krainy, której dzisiaj już nie ma, lecz która odżywa w jej wspomnieniach. Autorka żywo i barwnie odmalowuje obyczajowy pejzaż tamtych stron: podupadłe dworki, zubożałych, schłopiałych szlachciców i ich bogatych, mieszczańskich krewnych, wiejskich parobków i folwarczne dziewki, a wreszcie wszelkiej maści odmieńców: rozmaitych nawiedzonych i filozofów, znachorów i zamawiaczy, lecz również tych z pozoru normalnych, lecz "inaczej urodzonych", tak właśnie jak główna bohaterka, wciąż przez to odrzucanych, ośmieszanych i niekochanych. Choć autorka zmieniła nazwiska i nazwy majątków (rodzina zwie się Jurewicze, rodowa siedziba Rakuciniszki to Juryszki, Żukany to serialowe Małany), zawarła w książce spory kawałek życia własnego i swych bliskich z ich dramatami, rodzinnymi tajemnicami, dziejowymi zawieruchami, z których nie wszyscy wyszli cało. Zdjęcia do filmowej sagi rodziny Jurewiczów trwały od września 1995 do lipca 1996 r. Długo szukano odpowiedniego miejsca i dworku. Wreszcie w Dębówce niedaleko Konstancina ekipa górali postawiła całą wioskę, wykorzystując materiał ze sprowadzonych z Suwalszczyzny, starych, rozebranych stodół i domów. Kolejność kręcenia scen wyznaczały pory roku. Wymagało to od aktorów ciągłych zmian charakteryzacji: jednego dnia grali ludzi wchodzących dopiero w dorosłość, następnego - posiwiałych staruszków. Akcja serialu rozpoczyna się w 1900 r. wraz z narodzinami najmłodszego dziecka Marii i Andrzeja - Marysi, a kończy w październiku 1944 r., kiedy to z Wileńszczyzny wysiedlono ostatnich Polaków.

Ekipa

Varia

Pierwowzory

Patrz także:

BOŻA PODSZEWKA w innych naszych bazach

BOŻA PODSZEWKA w internecie

1 [JURYSZKI WILEŃSKIE, LATA 1900 - 1913]

Jest lato 1900 r. W majątku Juryszki na kresach przychodzi na świat Marysia, dziewiąte dziecko Marii i Andrzeja. Urodzone przedwcześnie, na dwa miesiące przed oczekiwanym rozwiązaniem, niemowlę ledwo przeżywa pierwsze tygodnie, ale otoczone opieką matki i wiejskiej gospodyni, Walukiewiczowej, szybko nabiera sił. Dla rodzeństwa na zawsze pozostanie jednak tym gorszym, niewydarzonym wcześniakiem, ową "bożą podszewką". Maryśka cierpi z powodu tego odrzucenia. Dużo czasu spędza samotnie, pogrążona w dziecięcej zadumie. Sympatią i zaufaniem darzy jedynie Walunię, służącą Jurewiczów. Jej wrażliwość i wyobraźnia sprawia z kolei, że ona sama staje się ulubienicą wiejskiego znachora, Bartłuka. Zamęczając najbliższych pytaniami, które na wsi wydają się dziwaczne i głupie, dziewczynka zyskuje sobie przydomek "Nieudałota". Mijają lata. Maryśka dorasta, życie w Juryszkach toczy się zwyczajnym, codziennym rytmem, przerywanym awanturami, jakie Maria urządza swemu niewiernemu mężowi, który zdradza ją z sąsiadkami.

Ekipa

2 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1913]

Jesień 1913 r. W odwiedziny do Jurewiczów przyjeżdża z Wilna stryj Władysław, ojciec chrzestny Maryśki "Nieudałoty". Andrzej, jej ojciec, flirtuje ze służącą, Walunią. Choć zazdrosna żona nieraz przyłapuje go na umizgach, za każdym razem daje się przebłagać mężowi i życie w Juryszkach wraca do normy. Na Wielkanoc Walunia, targana poczuciem winy wobec Marii, postanawia się wyspowiadać w miejscowym kościele. Wobec narastającego konfliktu polsko-litewskiego i wrogości w stosunku do Polaków żyjących na kresach, ksiądz - w ramach antypolskich represji - odmawia jej rozgrzeszenia. Zrozpaczona Walunia wraca do domu, gdzie decyduje się sama wymierzyć sobie karę. Dziewczyna nie bierze też udziału w świątecznym śniadaniu, a jej głośny płacz słychać nawet na pokojach. Kiedy Andrzej znika w pomieszczeniach dla służby, Maria, wiedziona złym przeczuciem, udaje się w ślad za nim. Po raz kolejny przyłapuje oboje na pieszczotach. Dochodzi do wniosku, że jedynym sposobem na przerwanie tego romansu jest wydanie dziewczyny za mąż i odprawienie z domu. Niebawem w Juryszkach odbywa się huczne wesele Waluni ze starym Mickiewiczem. Mija kilka miesięcy. Pewnego zimowego dnia, gdy rodzina Jurewiczów pracuje przy młócce, dochodzi do groźnego wypadku. Szarpnięty gwałtownie koń przyśpiesza mechanizm kieratu, który miażdży Maryśce brzuch.

Ekipa

3 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1914]

Zima 1914 r. Maryśka dochodzi do zdrowia po wypadku podczas młócki. Jej brat, Kostuś, mimowolny sprawca nieszczęścia, który uciekł przerażony, nadal nie wraca do domu. Zjawia się po kilku tygodniach w towarzystwie dziwnej dziewczyny, Antolki, która zostaje służącą w domu Jurewiczów. Wraz z nadejściem wiosny w Juryszkach zaczyna bywać Leon, który stara się o rękę Elżutki, siostry Maryśki. Podczas częstych wizyt w dworku zauważa, że Maria, matka jego wybranki, jest kobietą pełną uroku. Spragniona męskiej adoracji, odnosi się do przyszłego zięcia z ogromną sympatią i ciepłem. Gdy sytuacja staje się coraz bardziej dwuznaczna, dochodzi do konfliktu między matką, córką i Leonem. Młodzi niebawem się godzą i w Juryszkach odbywa się huczne wesele. Bacznie obserwująca wszystko Maryśka pierwsza dostrzega, że Kostusia i Antolkę łączy wielka namiętność. Z zaciekawieniem podgląda ich w chwilach intymnej rozkoszy. Na wakacje przyjeżdża do Juryszek ukochana siostra Maryśki, Anusia, która uczy się w Wilnie w szkole sióstr nazaretanek. Do rodzinnego domu wraca też nieszczęśliwa Elżutka w zaawansowanej ciąży. Tymczasem na wieś docierają wieści o wybuchu wojny.

Ekipa

4 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1914]

Wybucha I wojna światowa. Cywilna ludność masowo ucieka z dobytkiem przed nadciągającymi wojskami niemieckimi. Do domu wraca tymczasem mąż Emilki. Dowiedział się o romansie żony z Andrzejem i z zemsty postanawia go zabić. Walunia uprzedza Andrzeja o grożącym mu niebezpieczeństwie. Jurewicz musi się ukryć na pewien czas, ale żonie podaje inny, "polityczny" powód pośpiesznej ucieczki. Zdezorientowana i przerażona Maria decyduje się opuścić dom wraz z nim. Opiekę nad dziećmi powierza najstarszej córce Józi i służącej Antolce. W życie rodzeństwa, nie przyzwyczajonego do samodzielności, szybko wkrada się chaos, nad którym Józia nie potrafi zapanować. Bracia, zamiast pracować, stale popijają z Antolką samogon i tylko Anusia codziennie rano chodzi na mszę do odległego o kilka kilometrów kościoła. Pewnego dnia dziewczyna nie wraca o zwykłej porze, a dopiero nocą, cała zakrwawiona. Wyznaje Maryśce w tajemnicy, co ją spotkało. Nazajutrz dostaje wysokiej gorączki, a wezwany lekarz orzeka, że zachorowała na dyfteryt. Wkrótce umiera. Dopiero zimą rodzice wracają do domu. Ze smutnych spojrzeń dzieci Maria odgaduje, że Anusia nie żyje.

Ekipa

5 [JURYSZKI WILEŃSKIE, LATA 1920 - 1921]

Jest rok 1920. Oddział bolszewików najeżdża dwór w Juryszkach. Rabują kosztowności i tylko dzięki błaganiom Marii udaje się uchronić domostwo przed spaleniem. Coraz bardziej posępny i tajemniczy Kostuś postanawia zemścić się na nich. Wraz z Janeczką udaje się w ślad za oddziałem. Po ich powrocie Maria z przerażeniem odkrywa, że oboje wymordowali Rosjan. Nadchodzi kolejny rok. Z wojny bolszewickiej wracają długo wyczekiwani Broniś i Bogdan. W Juryszkach pojawia się też Niusia, nauczycielka z pobliskiej szkoły wiejskiej i szybko staje się obiektem westchnień braci bliźniaków. Latem Adam i Kostuś pomagają rodzicom przy żniwach. Gdy zamiast tradycyjnych sierpów rozdają chłopom kosy do żęcia zboża, wzburzony tą "innowacją" Andrzej wyrzuca obu synów z domu. Maria nie śmie mu się sprzeciwić. Jesienią Maria odwiedza Adama w Małkach, gdzie zamieszkał w przestronnym domu wraz ze swą narzeczoną, Ireną. Onieśmielona ich "miastowym" stylem życia matka pośpiesznie wraca do Juryszek.

Ekipa

6 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1927]

Jest 1929 r. Do Juryszek przyjeżdża z wizytą bogaty gospodarz Bartosiewicz. Interesuje się Maryśką, ale ona lekceważy jego zaloty. Kocha się z wzajemnością w Witoldzie, ale gdy długo wyczekiwany chłopak zjawia się wreszcie w jej domu, Broniś i Bogdan prześcigają się w kpinach ze swej siostry i z niego. Urażony Witold nie pojawia się więcej w Juryszkach. Niebawem Jurewiczów odwiedza Górny, który zaleca się do Józi i prosi o jej rękę. Tymczasem Antolka, usychająca z tęsknoty za wygnanym z domu Kostusiem, ucieka z Juryszek w ślad za ukochanym. Maria i Andrzej przyjmują w majątku kolejnych gości: braci Józefa i Kazimierza Lulewiczów. Kazimierz pragnie poznać najmłodszą córkę Jurewiczów, Maryśkę, którą jego brat upatrzył dla niego na żonę.

Ekipa

7 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1928]

Juryszki, 1930 r. Kazimierz staje się częstym gościem w domu Jurewiczów, ale Maryśkę ciągle trapią wątpliwości, czy powinna wyjść za mąż za starszego o 20 lat mężczyznę. Gdy wreszcie podejmuje decyzję, Maria i Andrzej wydają wykwintny obiad z okazji jej zaręczyn z Kazimierzem, choć wygórowane roszczenia majątkowe rodziców przyszłego zięcia budzą ich nieufność i niechęć. Dzień ślubu, który powinien być dla Maryśki jednym z najszczęśliwszych w jej życiu, okazuje się pasmem upokorzeń. Narzeczony nie przyjeżdża na uroczystość, telegraficznie przepraszając za swoją nieobecność. Zrozpaczona Maryśka jedzie do Bogusi, swej matki chrzestnej, by się przed nią wypłakać.

Ekipa

8 [JURYSZKI WILEŃSKIE, ROK 1929]

Długo nieobecny Kostuś wraca latem niespodziewanie do Juryszek. Szczęśliwa Maria z radością gości swego pierworodnego, choć bardzo niepokoi się, jak na wizytę wygnanego syna zareaguje mąż. Okazuje się, że chłopak przyjechał do rodziców po należną mu część ojcowizny. Ale jego prośba tylko rozsierdza Andrzeja. Oburzony stanowczą odmową ojca Kostuś na zawsze opuszcza rodzinny dom. Zakochana w nim bez pamięci Antolka podąża za nim. Bogdan zdobywa serce Niusi. Zaniepokojona wieściami o chorobie Adama, Maria odwiedza go w Małanach. Tymczasem Maryśka, coraz bardziej rozgoryczona, wciąż czeka w Juryszkach na wiadomość od niesłownego narzeczonego. Wreszcie Antośka wręcza jej telegram zawiadamiający o przyjeździe Kazimierza. Nadchodzi tak wyczekiwany przez dziewczynę dzień jej ślubu.

Ekipa

9 [LIDA, ROK 1929]

Jest rok 1930. Maryśka, świeżo poślubiona małżonka, urządza swe nowe mieszkanie w Lidzie. Pewnego dnia składa jej nieoczekiwaną wizytę tajemnicza kobieta. Przedstawia się jako była kochanka Kazimierza. Jest rozgoryczona jego odejściem, obwinia Maryśkę za rozstanie z ukochanym. Przyszła z zamiarem okrutnej zemsty na rywalce. Taktem i wyrozumiałością udaje się Maryśce choć trochę ukoić jej ból i powstrzymać przed strasznym czynem. Wstrząśnięta jednak wiadomością o romansie męża, długo nie może mu tego zapomnieć. Gdy wreszcie dochodzi do pojednania, szczęśliwi jak dawniej małżonkowie wybierają się na wielki bal do Lidy. Nazajutrz Elżutka przynosi Maryśce wiadomość, że ojciec jest umierający. Przy ojcowskim łożu śmierci spotykają się wszystkie jego dzieci. Dochodzi w końcu do pojednania Andrzeja z jego pierworodnym, Kostusiem. W domu Jurewiczów zjawia się też Emilia, by w dniu śmierci Andrzeja dzielić z Marią ból i prosić ją o wybaczenie za dawne winy. Po śmierci męża Maria ma czuwać nad wypełnieniem jego ostatniej woli. Maryśka oznajmia rodzinie, że spodziewa się dziecka, a Broniś oświadcza się ubogiej dziewczynie z ludu, Wandzi.

Ekipa

10 [LIDA, ROK 1930. WILNO, ROK 1939]

W 1930 r. w Lidzie przychodzi na świat Gieniusia, córka Maryśki i Kazimierza. Dziewczynka staje się oczkiem w głowie ojca, który poświęca jej wiele czasu. Opieka nad córeczką staje się dla niego tym przyjemniejsza, im częściej pomaga mu w tym młoda służąca, Isadora. Maryśka czuje się odtrącona przez męża, coraz bardziej zaniedbywana. Zapada na zdrowiu. Sny na jawie zaczynają zastępować jej rzeczywistość. Na targu w Lidzie po raz kolejny "widzi" swoją zmarłą siostrę, słyszy dziwne głosy. Wkrótce do przywidzeń dołączają także fizyczne dolegliwości. Maryśka trafia do szpitala, ale - nie godząc się na operację - wraca do domu. Decyduje się odprawić Isadorę. Mija 9 lat. Maryśka i Kazimierz przeprowadzili się właśnie do Wilna. Szczęśliwa pani domu urządza nowe mieszkanie. Z radia dowiaduje się o inwazji Niemiec na Polskę. Wkrótce miasto zajmują Rosjanie. Coraz częściej normalny ruch uliczny zastępują wojskowe musztry, panuje niepokój i napięcie. Pewnego dnia Kazimierz nie wraca na noc do domu. Nazajutrz Maryśka rozpoczyna jego poszukiwania. Dowiaduje się, że został aresztowany.

Ekipa

Wersja do druku

Strona 1 z 2 Następna strona »