PASJA (1977)

Film fabularny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 1977
Premiera: 1978. 03. 14
Gatunek: Film historyczny, Film biograficzny
Język: polski, niemiecki, węgierski
Dane techniczne: Barwny. 3200 m. 110 min.
Plenery: Kraków, okolice Krakowa, Przełęcz Krowiarki pod Zawoją.

: Galeria zdjęć (3)

Dramat historyczny, przedstawiający ostatnie dni życia Edwarda Dembowskiego - filozofa, rewolucjonisty, działacza niepodległościowego. Dembowski urodził się w roku 1822 w rodzinie kasztelana. Otrzymał solidne wykształcenie w dziedzinie nauk przyrodniczych i społecznych. Mając 20 lat własnym kosztem założył "Przegląd Naukowy", pismo, w którym wyrażał swoje postępowe poglądy - opowiadał się za zniesieniem pańszczyzny, krytykował przesądy stanowe, klerykalizm. Publikował również rozprawy filozoficzne i krótkie formy literackie. Był też aktywnym członkiem konspiracyjnego Związku Narodu Polskiego. Po aresztowaniu części przywódców Związku Dembowski - chociaż aresztowania uniknął - dostał się pod ścisły nadzór pruskiej policji. Nie zaprzestał jednak działalności konspiracyjnej. Popierał lewe skrzydło Komitetu Poznańskiego. Za podstawowy cel swej działalności uważał radykalną rewolucję ludową, która nie tylko miała przyczynić się do odzyskania przez Polskę niepodległości, ale także zniesienia systemu feudalnego. Po wybuchu w 1846 roku rewolucji krakowskiej przy pomocy górników Dembowski przejął władzę w Wieliczce i kasę kopalni soli. Został sekretarzem dyktatora rewolucji Jana Tyssowskiego. Władza rewolucyjna proklamowała zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów. Jednak powstanie nie rozprzestrzeniło się, a nawet spowodowało podsycane przez zaborcę wystąpienia chłopów przeciwko szlachcie. Kraków został otoczony przez oddziały austriackie. Dembowski widząc ostatnią szansę ratunku dla powstania w pozyskaniu chłopów, ubrany w chłopską sukmanę wyruszył na czele procesji w stronę Pogórza. Wojsko austriackie otworzyło ogień - Dembowski zginął w pierwszej kolejności. Reżyser Stanisław Różewicz na pytanie, czy jest za czy przeciw Dembowskiemu, odpowiedział - ani za, ani przeciw, jestem z Dembowskim. Dodał też - "Można w Dembowskim widzieć i gracza politycznego, i postać męczeńską. Dla mnie fascynujące jest, że ten mózgowiec, 24-letni intelektualista, który już zdążył opublikować cztery tomy pism filozoficznych, bierze się za powstanie, jeździ w przebraniu księdza, handlarza, Żyda..." [PAT]

Ekipa

Reżyseria: Stanisław Różewicz
Reżyser II: Andrzej Domalik, Michał Dudziewicz
Współpraca reżyserska: Jerzy Romanowski, Józef Jaworski, Henryk Jacek Schoen
Scenariusz: Andrzej Kijowski, Edward Żebrowski
Zdjęcia: Jerzy Wójcik
Operator kamery: Stanisław Szabłowski, Ryszard Gajewski
Współpraca operatorska: Jan Ossowski, Eugeniusz Maciaszek
Scenografia: Jerzy Szeski, Andrzej Kowalczyk
Współpraca scenograficzna: Andrzej Przedworski, Helena Michalak, Roman Ambroziak
Dekoracja wnętrz: Stanisław Panfiłow, Danuta Kowalska
Kostiumy: Jerzy Szeski, Elżbieta Różańska
Współpraca kostiumograficzna: Elżbieta Oyrzanowska
Muzyka: Piotr Moss
Wykonanie muzyki: Orkiestra PRiTv
Dyrygent: Piotr Moss
Konsultacja muzyczna: Anna Iżykowska-Mironowicz
Dźwięk: Piotr Zawadzki
Współpraca dźwiękowa: Małgorzata Moszczeńska, Zygmunt Nowak, Tadeusz Wosiński
Montaż: Urszula Śliwińska
Współpraca montażowa: Ewa Smal
Charakteryzacja: Anna Stawicka, Anna Adamek, Maria Dziewulska
Współpraca charakteryzatorska: Iwona Kamińska, Elżbieta Pietrzak
Fotosy: Renata Pajchel
Ewolucje kaskaderskie: Józef Grzeszczak (nie występuje w czołówce)
Konsultacja: Stanisław Kobielski, Stanisław Grodziski
Kierownictwo produkcji: Jacek Moczydłowski
Kierownictwo produkcji II: Wojciech Danowski, Konstanty Szwemberg
Współpraca produkcyjna: Ewa Radomińska, Władysław Żak, Sława Borkowska
Kierownictwo planu: Mieczysław Adler
Sekretariat planu: Małgorzata Woźniakowska
Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor
Atelier: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
Obsada aktorska: Piotr Garlicki (Dembowski Edward), Zbigniew Zapasiewicz (Tyssowski Jan Józef), Bolesław Smela (Szela Jakub), Wojciech Alaborski (Wiesiołowski), Henryk Machalica (Smolka), Mieczysław Hryniewicz (Kalinka), Edmund Fetting (audytor Zajączkowski), Mieczysław Voit (Wolski), Henryk Bista (nieznajomy podający się za Dembowskiego), Anna Dymna (Magdalena Kaszycka), Stanisław Igar (profesor Wiszniewski, członek Rządu Narodowego), Andrzej Szczepkowski (hrabia Wodzicki, członek Rządu Narodowego), Marek Siudym (ojciec Piotr), Leonard Andrzejewski, Arkadiusz Bazak (współpracownik Wiesiołowskiego), Jerzy Cnota (chłop z karabinem), Wiesław Dymny (pijany chłop), Bohdan Ejmont (Żablicki), Józef Fryźlewicz (Teofil Wiśniewski, prezes Trybunału w Galicji), Halina Golanko (żona Dembowskiego), Henryk Hunko (chłop gwałcący Magdalenę), Janusz Kłosiński (ksiądz unicki), Zbigniew Koczanowicz (minister spraw wewnętrznych Rządu Narodowego), Jerzy Kaliszewski (ojciec Dembowskiego), Jerzy Karaszkiewicz (pijany chłop), Jan Kulczycki, Jerzy Łapiński (pijany chłop), Marian Łącz (górnik z Wieliczki), Borys Marynowski (lejtnant przy ekshumacji zwłok), Józef Osławski, Piotr Różański (współpracownik Dembowskiego krytykujący jego wejście do Rządu Narodowego), Witold Skaruch (sekretarz Tyssowskiego), Zdzisław Szymański (przywódca chłopów tarasujących drogę), Barbara Wałkówna (żona księdza unickiego), Edward Wnuk (górnik z Wieliczki), Ernestyna Winnicka (żona Wolskiego), Józef Zbiróg, Wojciech Ziętarski, Kazimierz Borowiec (powstaniec; nie występuje w napisach), Józef Grzeszczak (kawalerzysta; nie występuje w czołówce), Joachim Lamża (pijany chłop; nie występuje w napisach), Paweł Korombel (nie występuje w czołówce), Czesław Lasota (sekretarz Rządu Narodowego; nie występuje w czołówce), Bogusław Linda (mężczyzna w salonie krakowskim; nie występuje w napisach), Tomasz Marzecki (członek Rządu Narodowego; nie występuje w napisach), Czesław Mroczek (mężczyzna zamiatający scenę teatru; nie występuje w napisach), Gabriel Nehrebecki (mężczyzna w salonie krakowskim; nie występuje w napisach), Barbara Patorska (nie występuje w czołówce), Adam Perzyk (członek prezydium zebrania w Wieliczce; nie występuje w napisach), Jan Piechociński (nie występuje w czołówce), Marcin Sosnowski (żołnierz austriacki; nie występuje w czołówce), Andrzej Stockinger (przewodniczący zebrania w Wieliczce; nie występuje w czołówce), Krzysztof Świętochowski (pijany chłop; nie występuje w napisach), Marcin Troński (aresztujący Dembowskiego; nie występuje w czołówce), Paweł Unrug (człowiek Szeli; nie występuje w napisach), Halina Zaczek (nie występuje w czołówce), Tomasz Zaliwski (mężczyzna w salonie krakowskim; nie występuje w napisach)