NA SREBRNYM GLOBIE
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1987
- Premiera: 1989. 02. 10
- Gatunek: Film poetycki, Film fantastyczny
- Dane techniczne: Barwny. 157 min.
Plenery: Lisi Jar, Kraków (ul. Grodzka, Kościół św. Piotra i Pawła, Kazimierz, cmentarz Remu), Wieliczka, Mongolia, Kaukaz.
Historia realizacji filmu, kulisy definitywnego przerwania produkcji były tematem licznych artykułów prasowych. Produkcję filmu, która trwała w rzeczywistości 12 lat przejmowały kolejno trzy Zespoły Filmowe. Pierwszy etap powstawania filmu obejmował lata 1976 - 1978. Po zatrzymaniu produkcji szansa dokończenia dzieła pojawiła się w 1981 roku, kiedy jego losy przekazano Zespołowi "X", ale Żuławski nie przyjechał do Polski. Dopiero na początku 1986 roku Żuławski rozpoczął montaż i udźwiękowienie ocalałych 48 aktów filmu. Dokręcił także "obraz" do brakujących fragmentów pierwotnego scenariusza - sceny ulic Warszawy, na tle których opowiada z offu o brakujących sekwencjach. W sumie prace nad filmem prowadzone były w latach: 1976 - 1978 (I etap produkcji), i 1986 - 1987 (ukończenie filmu).
Na jakiejś planecie... Jeździec przywozi kosmonautom tajemniczy przedmiot, który spadł z nieba. Rozpoznają oni system przekaźnikowy sprzed kilkudziesięciu lat. Schodzą do starej hali komputerów, gdzie odczytują wideopamiętnik rozpoczynający się lotem kabiny kosmicznej i rozbiciem się w górach jakiejś planety. Kosmonauci: Marta, Jerzy, Piotr i ranny Tomasz wydostają się z pojazdu, pozostawiając zabitego dowódcę. Planeta przypomina Ziemię, dlatego została wybrana przez ludzi, by założyć na niej nowe życie. Pojazdami wyruszają w głąb pustyni. Tomasz, kochanek Marty umiera. Rozbitkowie docierają do morza. Rodzi się syn Marty i Tomasza - Tomasz II. Kosmiczni rozbitkowie zakładają osadę nad morzem. Przybywa potomstwa. Jerzy - autor wideopamiętnika - rejestruje swą kamerą codzienne życie. Marta spodziewa sie dziecka z Jerzym; rodzi się dziewczynka, Marta umiera. Rozwija się nowa społeczność, w której Jerzy nazwany jest Starym Człowiekiem. Ada - ostatnia córka Marty tworzy kult Jerzego. Nowe pokolenie. Tomasz III ma już zapędy wojownicze. Pragnie przepłynąć morze, by zbadać, co jest po drugiej stronie. Z wyprawy powraca sam, i opowiada o mieście skrzydlatych potworów Szernów, którymi włada Awij. Są to rodowici mieszkańcy planety, o wyższym poziomie rozwoju. Jerzy wyrusza w powrotną drogę do rozbitego statku kosmicznego. Pojemnik z zarejestrowanym pamiętnikiem filmowym wysyła w przestrzeń kosmiczną i umiera. Kosmonauci w podziemnym schronie zaskoczeni są obrazami, które obejrzeli. Po latach na miejsce katastrofy statku Marty, Tomasza, Jerzego i Piotra dociera nowoczesna ekspedycja Marka Zwycięzcy. Przy pojeździe odnajdują skamieniałego Jerzego. Potomkowie pierwszych śmiałków wyczekują młodego Boga - Zwycięzcy, który wyzwoli ich spod przemocy Szernów. Wybucha powstanie. Marek odnosi zwycięstwo. Marek usiłuje nawiązać kontakt z Awijem, który jak inne Szerny, wypowiada się impulsami świetlnymi z jednego oka na czole. Sygnały te, mimo że niezrozumiałe przez ludzi, mają siłę zniewalającą. Ihezal, córka arcykapłana Malahuda, w której kocha się też Awij, zostaje kochanką Marka. W świątyniach Szernów Marek odkrywa magazyny ich lamp - mózgów, przy pomocy których porozumiewają się. Pragnie wojną zaprowadzić sprawiedliwość, ale kapłani ciskają w niego kamieniami. Ihezal wbija mu nóż w plecy. Marek zostaje ukrzyżowany. Dwaj przedstawiciele ludzkiej społeczności - Roda i Aktor dostają się do rakiety Marka, skąd nawiązują kontakt z bazą, która wysyła ich na Srebrny Glob. Ich decyzją dwójka uciekinierów zostaje wysłana na Starą Ziemię. [Jan Słodowski; ; Filmowy Serwis Prasowy 1988/16-17]
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Żuławski
- Reżyser II: Karol Chodura (1976-78), Ryszard Peryt (1976-78), Karol Dąbrowski (1976-78), Anna Hrynaszkiewicz (1986-87)
- Współpraca reżyserska: Jerzy Moniak (1976-78), Andrzej Lubicz-Piotrowski (1976-78), Mirosława Gwoździńska (1976-78), Jadwiga Żurakowska (1976-78), Wojciech Pasternak (1976-78), Jadwiga Turant (1976-78; w czołówce nazwisko: Turent), Elżbieta Osińska (1986-87)
- Scenariusz: Andrzej Żuławski
- Zdjęcia: Andrzej J. Jaroszewicz
- Operator kamery: Andrzej J. Jaroszewicz, Michał Bukojemski (1976-78), Tomasz Wert, Ryszard Gajewski, Jerzy Zieliński, Jarosław Żamojda (w czołówce nazwisko: Żemojda)
- Współpraca operatorska: Stefan Kurzyp, Janusz Całka, Zenon Urbaniak, Michał Podlaski
- Scenografia: Tadeusz Kosarewicz, Jerzy Śnieżawski
- Współpraca scenograficzna: Zenon Różewicz, Barbara Komosińska, Marek Szczęsny, Jerzy Radziwoń, Albert Kuchnia, Edmund Siekierski, Zbigniew Warpechowski, Stanisław Korytkowski, Eugeniusz Koźbiał, Adam Filippoto, Janusz Walerzak
- Dekoracja wnętrz: Wojciech Tomasz Biernawski, Stanisław Ledóchowski
- Rekwizyty: Wojciech Tomasz Biernawski (w rzeczywistości autor militariów w filmie), Stanisław Ledóchowski
- Kostiumy: Magdalena Tesławska, Krzysztof Tyszkiewicz
- Współpraca kostiumograficzna: Liliana Ćwiklicka, Barbara Tańska, Halina Bomba, Leonard Kowalik, Bronisława Jezierska, Aniela Gubalska, Janina Dybner, Balbina Walczak
- Muzyka: Andrzej Korzyński
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Polskiego Radia (Warszawa)
- Dyrygent: Jan Pruszak (orkiestra), Andrzej Korzyński (zespół instrumentalny)
- Konsultacja muzyczna: Anna Grabowska
- Dźwięk: Michał Żarnecki
- Współpraca dźwiękowa: Aleksander Gołębiowski (1976-78), Kazimierz Siczek (1976-78), Jerzy Rzepka (1976-78), Jerzy Sadowski (1976-78), Joanna Napieralska (1986-87), Jacek Guzowski (1986-87)
- Efekty dźwiękowe: Zygmunt Nowak (synchroniczne)
- Montaż: Krzysztof Osiecki
- Współpraca montażowa: Ewa Szulc, Eugeniusz Dmitroca, Jadwiga Jakubowska
- Charakteryzacja: Jadwiga Raińska, Anna Włodarczyk, Zygmunt Kaźmierski
- Współpraca charakteryzatorska: Laurencja Pater
- Przygotowanie koni: Wojciech Tomasz Biernawski (nie występuje w czołówce)
- Ewolucje kaskaderskie: Czesław Magnowski (nie występuje w czołówce)
- Kierownictwo produkcji: Jan Włodarczyk (1976-78), Ryszard Barski (1976-78), Tadeusz Lampka (1986-87)
- Kierownictwo produkcji II: Michał J. Zabłocki (1976-78), Andrzej Janowski (1976-78), Halina Kawecka (1976-78), Wojciech Nowicki (1976-78), Zbigniew Żmigrodzki (1986-87)
- Współpraca produkcyjna: Krzysztof Szopa (1976-78), Halina Hamkało (1976-78), Tomasz Kula (1976-78), Tomasz Orlikowski (1976-78), Andrzej Wróblewski (1976-78), Barbara Pietrakowska (1976-78), Jacek Obrąpalski (1976-78; w czołówce nazwisko: Obrępalski), Ewa Przedpełska (1976-78), Teresa Michalska (1976-78), Eugeniusz Sadziński (1976-78), Anna Żółtak-Sołtyszewska (1976-78; w czołówce nazwisko: Żołtak), Teresa Grodzka (1976-78), Jadwiga Adamiec (1976-78), Barbara Gołuch (1976-78), Juliusz Donajski (1986-87), Jerzy Pieszka (1986-87), Barbara Pokropek (1986-87), Elżbieta Bartosz (1986-87)
- Produkcja: Zespół Filmowy Pryzmat (1976-78), Studio Filmowe Kadr (1986-87)
- Współpraca produkcyjna: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa), Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław)
- Obsada aktorska: Andrzej Seweryn (Marek), Jerzy Trela (Jerzy), Grażyna Dyląg (Ihezal), Waldemar Kownacki (Jacek), Iwona Bielska (Marta), Jerzy Grałek (Piotr), Elżbieta Karkoszka (Ada, córka Marty), Krystyna Janda (Aza), Maciej Góraj (wojownik Jeret), Henryk Talar (przewodnik Marka), Leszek Długosz (Tomasz), Jan Frycz (Tomasz II, syn Marty i Tomasza; w czołówce imię: Andrzej), Henryk Bista (arcykapłan Malahuda), Wiesław Komasa (Aktor), Jerzy Goliński (astronauta), Tadeusz Zięba, Erwin Nowiaszek (Aktor II), Wojciech Tomasz Biernawski, Inez Fichna, Roman Frankl (Tomasz III), Janusz Zerbst, Andrzej Lubicz-Piotrowski (Awij; nie występuje w czołówce), Czesław Magnowski (wojak; nie występuje w czołówce), Jerzy Rogowski (wojak; nie występuje w czołówce), Krzysztof Stachowski (Roda II; nie występuje w napisach), Andrzej Żuławski (pojawia się w ostatniej scenie filmu, w odbiciu szyby)
- Obsada dubbingu: Michał Bajor (Marek; rola Andrzeja Seweryna), Maria Pakulnis (Ihezal; rola Grażyny Dyląg), Krzysztof Kolberger (Tomasz), Adam Ferency (kapłan; nie występuje w napisach), Andrzej Precigs (astronauta; nie występuje w napisach)
Nagrody
- 1988 - Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-nagroda Muzeum Kinematografii (Łódź)
Pierwowzory
- Pierwowzór: TRYLOGIA KSIĘŻYCOWA
- Gatunek: Powieść
- Autor pierwowzoru: Jerzy Żuławski
