LOTNA
- Film fabularny
- Produkcja: Polska
- Rok produkcji: 1959
- Premiera: 1959. 09. 27
- Gatunek: Film wojenny
- Dane techniczne: Barwny. 2459 m. 85 min.
Plenery: Zegrzynek k. Warszawy, pałac w Nieborowie.

Fot. Muzeum Kinematografii w Łodzi
Premiera "Lotnej" stała się wydarzeniem końca lat pięćdziesiątych i wywołała burzliwą dyskusję. O tak gwałtownym przyjęciu zadecydował sposób ujęcia bardzo drażliwej problematyki września. Andrzej Wajda i Wojciech Żukrowski jako autorzy scenariusza potraktowali pierwowzór literacki filmu bardzo umownie. "Nie traktuję tego filmu jako rozrachunku z przeszłością. Pragnę jedynie wzruszyć widzów, pokazać im zderzenie wojny z jesienią, tą najpiękniejszą u nas porą roku, gdy ludzie zbierają plony swej pracy. I chciałbym tym filmem pożegnać piękną narodową tradycję" - mówił Andrzej Wajda. Szwadron kawalerii jest symbolem świata, który choć już odszedł, przetrwał w świadomości narodowej. Grupka bohaterów mimo wojny i nieubłaganie zbliżającego się końca pewnej, romantycznej w gruncie rzeczy epoki tworzy odrębny, zamknięty świat. Historia zdaje się toczyć gdzieś z boku. W warstwie fabularnej film składa sie z pięciu sekwencji, tak przez samego reżysera opisanych - "Pierwsza, to prezentacja szwadronu w jesiennym plenerze i przybycie kawalerzystów do pałacu. Lotna zostaje przekazana rotmistrzowi przez właściciela miejscowych włości. Sekwencja druga przedstawia popas w dworku szlacheckim i pobliskiej wsi, trzecia zawiera osławioną szarżę na czołgi, śmierć rotmistrza, powrót do wsi, ślub podchorążego Jerzego z nauczycielką Ewą. Sekwencja następna obejmuje marszrutę szwadronu przez zatłoczone drogi, popas w lesie, bomardowanie, śmierć Jerzego. Sekwencja ostatnia pełni wyraźnie funkcję symbolu - śmierć Lotnej i złamanie szabli przed żołnierską tułaczką przez jednego z ocalałych ułanów szwadronu." [PAT]
Ekipa
- Reżyseria: Andrzej Wajda
- Reżyser II: Janusz Morgenstern
- Współpraca reżyserska: Sylwester Chęciński
- Scenariusz: Wojciech Żukrowski, Andrzej Wajda
- Zdjęcia: Jerzy Lipman
- Operator kamery: Andrzej Gronau
- Współpraca operatorska: Czesław Grabowski, Antoni Nurzyński, Leon Jankowski
- Scenografia: Roman Wołyniec
- Współpraca scenograficzna: Halina Krzyżanowska, Leonard Mokicz, Marian Kowaliński, Albin Wejman
- Kostiumy: Lidia Gryś, Jan Banucha
- Muzyka: Tadeusz Baird
- Wykonanie muzyki: Orkiestra Filharmonii Narodowej (Warszawa)
- Dyrygent: Witold Rowicki
- Dźwięk: Leszek Wronko
- Montaż: Janina Niedźwiecka
- Współpraca montażowa: Lena Deptuła
- Charakteryzacja: Stefan Szczepański
- Współpraca charakteryzatorska: Romualda (Romana) Baszkiewicz (w czołówce imię: Roma)
- Konsultacja: Karol Rómmel
- Kierownictwo produkcji: Stanisław Adler
- Współpraca produkcyjna: Zdzisław Mrozowicz, Arkadiusz Orłowski
- Sekretariat planu: Eugenia Kortała
- Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
- Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Wrocław), Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
- Laboratorium: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
- Obsada aktorska: Jerzy Pichelski (rotmistrz Chodakiewicz), Adam Pawlikowski (porucznik Witold Wodnicki), Jerzy Moes (podchorąży Jerzy Grabowski), Mieczysław Łoza (wachmistrz Latoś), Bożena Kurowska (Ewa), Bronisław Dardziński (właściciel Lotnej), Adam Dzieszyński (ułan; w czołówce inicjał imienia: H.), Wiesław Gołas (żołnierz łapiący kury), Henryk Hunko (ułan), Tadeusz Kosudarski (ułan), Artur Młodnicki (pułkownik), Irena Malkiewicz (hrabina), Karol Rómmel (proboszcz), Tadeusz Somogi (ułan), Bolesław Woźniak, Marian Wiśniowski, Halina Buyno-Łoza (gospodyni; nie występuje w czołówce), Henryk Cudnowski (nie występuje w czołówce; informacja za "Słownikiem Biograficznym Teatru Polskiego T. 1"), Krystyna Kołodziejczyk (dziewczyna z dworku; nie występuje w czołówce), Marian Łącz (kapral; nie występuje w czołówce), Ludwik Pak (skrzypek; nie występuje w czołówce), Czesław Piaskowski (chłop; nie występuje w czołówce), Roman Polański (muzyk; nie występuje w czołówce), Wojciech Ruszkowski (nie występuje w czołówce), Kazimierz Stankiewicz (mężczyzna oprawiający tuszę mięsa; nie występuje w napisach), Kazimiera Utrata (gospodyni; nie występuje w czołówce), Wojciech Żukrowski (żołnierz; nie występuje w czołówce)
Pierwowzory
- Pierwowzór: LOTNA
- Gatunek: Opowiadanie
- Autor pierwowzoru: Wojciech Żukrowski